ตรวจ HPV เจ็บไหม? รวมคำถามที่ผู้หญิงกังวลก่อนไปตรวจ
- พญ. ฐิติพรรณ ชยวงศ์รุ่งเรือง (หมอชะเอม)
- 3 ชั่วโมงที่ผ่านมา
- ยาว 2 นาที
บทความนี้ได้รับการตรวจสอบโดย พญ. ฐิติพรรณ ชยวงศ์รุ่งเรือง คุณหมอสูตินรีเวชประจำ happybirth clinic
คำถามที่สาว ๆ ถามคุณหมอบ่อยที่สุดก่อนตัดสินใจตรวจ HPV ไม่ใช่ตรวจแล้วได้อะไร แต่เป็น "ตรวจ HPV เจ็บไหม?" และ "หนูต้องตรวจจริงเหรอ?"
ความกังวลเหล่านี้เป็นเรื่องปกติมาก และมันทำให้ผู้หญิงหลายคนเลื่อนการตรวจออกไปเป็นปี ๆ
บทความนี้ happybirth clinic รวบรวม 8 คำถามที่คนถามบ่อยที่สุดก่อนมาตรวจ HPV พร้อมคำตอบตรงไปตรงมาจากสูตินรีแพทย์ อ่านจบแล้วจะรู้ว่าสิ่งที่กังวลอยู่นั้น จริง ๆ เป็นอย่างไรค่ะ
ตรวจ HPV เจ็บไหม?
สำหรับสาว ๆ ที่เคยมีเพศสัมพันธ์แล้ว ส่วนใหญ่ไม่เจ็บค่ะ อาจรู้สึกตึงหรือไม่สบายตัวเล็กน้อยตอนใส่เครื่องมือ แต่จะหายไปทันทีเมื่อตรวจเสร็จ
ขั้นตอนที่ทำให้กังวลที่สุดคือตอนใส่เครื่องมือถ่างช่องคลอด ซึ่งใช้เวลาไม่กี่วินาที ส่วนการเก็บตัวอย่างด้วยแปรงเล็กที่ปากมดลูกนั้น คนส่วนใหญ่แทบไม่รู้สึกอะไรเลย เพราะบริเวณปากมดลูกมีปลายประสาทรับความเจ็บน้อย
สิ่งที่ทำให้เจ็บมากขึ้นคือความเกร็ง ไม่ใช่ตัวเครื่องมือ ยิ่งกล้ามเนื้อผ่อนคลายได้มาก ก็ยิ่งรู้สึกสบายขึ้นค่ะ
ทำอย่างไรให้รู้สึกสบายที่สุด?
หายใจเข้าออกลึก ๆ ช่วยให้กล้ามเนื้ออุ้งเชิงกรานคลายตัว
ปัสสาวะให้เรียบร้อยก่อนตรวจ กระเพาะปัสสาวะที่ว่างทำให้รู้สึกสบายกว่ามาก
เลือกตรวจกับคุณหมอผู้หญิง ถ้าความอึดอัดใจเป็นส่วนหนึ่งของความกังวล
ที่แฮปปี้เบิร์ธคลินิก ตรวจโดยคุณหมอผู้หญิงทุกเคส ในห้องตรวจส่วนตัว และคุณหมอจะอธิบายทุกขั้นตอนก่อนลงมือทำเสมอค่ะ
ควรตรวจ HPV ตอนอายุเท่าไหร่?
แนะนำให้เริ่มตรวจตั้งแต่อายุ 30 ปีขึ้นไปค่ะ โดยควรเคยมีเพศสัมพันธ์มาแล้ว เพราะเชื้อ HPV ติดต่อทางเพศสัมพันธ์เป็นหลัก
เหตุผลที่ใช้อายุ 30 เป็นเกณฑ์ ไม่ใช่เพราะคนอายุน้อยกว่านั้นไม่มีความเสี่ยง แต่เพราะรูปแบบของการติดเชื้อในสองช่วงอายุนี้ต่างกันมาก
อายุน้อยกว่า 30 ปี ตรวจ HPV ได้ไหม?
ตรวจได้ค่ะ แต่โดยทั่วไปยังไม่แนะนำให้ใช้การตรวจ HPV เป็นวิธีหลักในช่วงอายุนี้
เพราะสาว ๆ อายุน้อยมีโอกาสติดเชื้อ HPV แบบชั่วคราวได้บ่อย และร่างกายมักกำจัดเชื้อออกไปเองได้ภายใน 1–2 ปี การตรวจเจอเชื้อในช่วงนี้จึงอาจทำให้กังวลเกินจำเป็น โดยที่สุดท้ายเชื้อก็หายไปเอง
ในกลุ่มอายุต่ำกว่า 30 ปี คุณหมอมักแนะนำให้ตรวจคัดกรองด้วยการดูเซลล์ปากมดลูกก่อน แล้วค่อยพิจารณาตรวจ HPV เพิ่มเติมตามความเสี่ยงของแต่ละคน
อายุไม่ถึง 30 ปี เป็นมะเร็งปากมดลูกได้ไหม?
เป็นได้ค่ะ แต่พบน้อยกว่ามาก
มะเร็งปากมดลูกใช้เวลาก่อตัวนานหลายปีหลังการติดเชื้อ HPV ที่คงอยู่ในร่างกาย จึงมักพบในช่วงอายุ 35 ปีขึ้นไป
แต่ถ้ามีอาการผิดปกติ เช่น เลือดออกกะปริดกะปรอยระหว่างรอบเดือน เลือดออกหลังมีเพศสัมพันธ์ ตกขาวผิดปกติ หรือปวดท้องน้อยเรื้อรัง ไม่ควรรออายุ 30 ค่ะ ควรมาพบคุณหมอเพื่อตรวจหาสาเหตุทันที ไม่ว่าอายุเท่าไหร่ก็ตาม
ตรวจ HPV ทุกกี่ปี? ต้องตรวจทุกปีไหม?
ถ้าตรวจด้วยวิธี HPV DNA Test และผลไม่พบเชื้อ ไม่ต้องตรวจทุกปีค่ะ สามารถเว้นได้ถึง 3–5 ปี
ความถี่ในการตรวจขึ้นอยู่กับวิธีที่เลือกค่ะ ถ้าตรวจด้วย ThinPrep ซึ่งเป็นการดูเซลล์ปากมดลูก ควรตรวจทุก 1–2 ปี ส่วน HPV DNA Test หรือการตรวจ HPV ควรตรวจทุก 3–5 ปี และ Co-testing ที่ตรวจทั้งเซลล์และเชื้อไวรัสพร้อมกัน ก็ควรตรวจทุก 3–5 ปี เช่นเดียวกัน
ทำไมตรวจ HPV เว้นได้นานกว่า
เพราะเมื่อผลไม่พบเชื้อ แปลว่าไม่มีต้นเหตุอยู่ในร่างกาย ความเสี่ยงที่จะเกิดรอยโรคภายใน 3–5 ปีข้างหน้าจึงต่ำมาก ส่วนการตรวจเซลล์บอกได้เพียงสภาพ ณ วันที่ตรวจเท่านั้น ปีถัดไปเซลล์อาจเปลี่ยนไปแล้วก็ได้ จึงต้องตรวจซ้ำถี่กว่าค่ะ
กรณีที่ต้องตรวจถี่ขึ้น
เคยมีผลตรวจผิดปกติมาก่อน
ตรวจพบเชื้อ HPV สายพันธุ์ความเสี่ยงสูง
มีภูมิคุ้มกันบกพร่อง
คุณหมอประเมินว่ามีความเสี่ยงเฉพาะบุคคล
กรณีเหล่านี้คุณหมอจะนัดติดตามเป็นรายบุคคล ซึ่งอาจถี่กว่าคำแนะนำทั่วไปค่ะ
ชุดตรวจ HPV ด้วยตนเอง ใช้ได้จริงไหม?
ซึ่งจะมีขั้นตอนเก็บตัวอย่างคล้าย ๆ กับการตรวจโควิดเลย โดยเราจะใช้ก้านสำลีที่ได้มากับชุดตรวจ ทำการสวอป (Swab) บริเวณช่องคลอด และใส่ในหลอดน้ำยา แล้วส่งกลับไปให้ผู้บริการทางไปรษณีย์เพื่อส่งตรวจทางห้องปฏิบัติการต่อไป
แต่ก่อนตัดสินใจซื้อ มี 3 ข้อจำกัดที่ควรรู้
1. เก็บตัวอย่างได้ไม่ตรงจุดเท่า
ชุดตรวจด้วยตนเองเก็บตัวอย่างจากช่องคลอด ส่วนการตรวจกับแพทย์เก็บจากปากมดลูกโดยตรง ซึ่งเป็นบริเวณที่รอยโรคเกิดขึ้นจริง ตัวอย่างที่เก็บจากคนละบริเวณกัน ย่อมให้ข้อมูลไม่เท่ากัน
2. ไม่เห็นความผิดปกติอื่น
การตรวจกับแพทย์จะได้ตรวจภายในไปด้วยในคราวเดียว ทำให้เห็นสิ่งที่ชุดตรวจเองมองไม่เห็นเลย เช่น
การอักเสบหรือติดเชื้อในช่องคลอด
ติ่งเนื้อหรือแผลที่ปากมดลูก
ตกขาวผิดปกติ
ความผิดปกติของมดลูกและรังไข่ (หากตรวจร่วมกับอัลตราซาวด์)
3. ไม่มีใครอธิบายผลให้
หากผลตรวจพบเชื้อ คำถามถัดมาคือ "แล้วต้องทำอะไรต่อ" ซึ่งชุดตรวจเองตอบไม่ได้ สุดท้ายก็ต้องมาพบแพทย์เพื่อตรวจเพิ่มเติมและวางแผนติดตามอยู่ดี
ชุดตรวจด้วยตนเองเหมาะกับการเป็นตัวช่วยคัดกรองเบื้องต้นในกรณีที่เข้าถึงแพทย์ไม่ได้จริง ๆ แต่ถ้าสะดวกมาตรวจกับแพทย์ได้ การตรวจ HPV ที่คลินิกจะได้ข้อมูลครบกว่าและได้คำอธิบายผลไปพร้อมกันค่ะ
กำลังมีประจำเดือน ตรวจ HPV ได้ไหม?
ควรรอให้ประจำเดือนหมดก่อน 5–7 วันค่ะ
เพราะเลือดประจำเดือนอาจปนมากับตัวอย่างเซลล์ ทำให้ผลตรวจคลาดเคลื่อนหรืออ่านผลได้ยาก
ถ้านัดกับ happybirth clinic ไว้แล้วประจำเดือนมาพอดี โทรเลื่อนนัดได้เลยค่ะ ไม่มีค่าใช้จ่ายเพิ่ม
ช่วงที่เหมาะที่สุด คือหลังประจำเดือนหมด 5–7 วัน ถึงก่อนรอบถัดไปประมาณ 1 สัปดาห์
ยังไม่เคยมีเพศสัมพันธ์ ตรวจ HPV ได้ไหม?
โดยทั่วไปยังไม่จำเป็นค่ะ เพราะเชื้อ HPV ติดต่อทางเพศสัมพันธ์เป็นหลัก ผู้ที่ยังไม่เคยมีเพศสัมพันธ์จึงมีความเสี่ยงต่ำมาก
แต่หากมีอาการผิดปกติ เช่น ตกขาวผิดปกติ เลือดออกกะปริดกะปรอย หรือปวดท้องน้อยเรื้อรัง ควรมาพบคุณหมอเพื่อหาสาเหตุ ซึ่งคุณหมอจะเลือกวิธีตรวจที่เหมาะสมกับแต่ละคน โดยไม่จำเป็นต้องเป็นการตรวจภายในแบบเดียวกันเสมอไป
ส่วนวัคซีน HPV นั้นต่างกัน ช่วงที่ฉีดได้ผลดีที่สุดคือ ก่อนเริ่มมีเพศสัมพันธ์ครั้งแรก เพราะร่างกายยังไม่เคยสัมผัสเชื้อเลย
ฉีดวัคซีน HPV แล้ว ยังต้องตรวจอยู่ไหม
ยังต้องตรวจค่ะ
วัคซีน HPV ป้องกันได้เฉพาะสายพันธุ์ที่วัคซีนครอบคลุม แต่ไม่ได้ครอบคลุมทุกสายพันธุ์ที่ก่อมะเร็ง และไม่ได้กำจัดเชื้อที่อาจได้รับมาก่อนฉีด
การฉีดวัคซีนกับการตรวจคัดกรองจึงทำหน้าที่ต่างกัน วัคซีนคือการป้องกันล่วงหน้า ส่วนการตรวจคือการเฝ้าระวังสิ่งที่เกิดขึ้น การทำทั้งสองอย่างควบคู่กันจะปลอดภัยที่สุด และคำแนะนำเรื่องความถี่ในการตรวจก็ไม่ได้เปลี่ยนไปเพราะเคยฉีดวัคซีนมาแล้วค่ะ
ตรวจ HPV ใช้เวลานานไหม?
เฉพาะขั้นตอนเก็บตัวอย่างใช้เวลาราว 1–2 นาที ส่วนเวลาทั้งหมดตั้งแต่พบแพทย์จนตรวจเสร็จ โดยทั่วไปไม่เกิน 15–20 นาที
ตรวจเสร็จแล้วกลับไปทำงานหรือใช้ชีวิตตามปกติได้เลย ไม่ต้องพักฟื้น ไม่ต้องหยุดงาน หลายคนแปลกใจว่าเรื่องที่กังวลมาเป็นปี ใช้เวลาจริงแค่ไม่กี่นาทีเท่านั้นค่ะ
พร้อมตรวจ HPV แล้ว เริ่มต้นอย่างไร?
ถ้าอ่านมาถึงตรงนี้แล้วรู้สึกว่าพร้อมมากขึ้น ขั้นตอนต่อไปไม่ยากเลยค่ะ
หากสนใจบริการตรวจ HPV โดยสูตินรีแพทย์เฉพาะทางของ happybirth clinic สามารถนัดมาปรึกษาตรวจได้ที่ คลินิกสูตินรีเวชแฮปปี้เบิร์ธ ทุกสาขา
เปิดให้บริการทุกวัน แนะนำให้เช็กคิวทางไลน์ @happybirth หรือโทรศัพท์ 081-442-9355 คุณหมอและเจ้าหน้าที่ทุกคนพร้อมดูแลคุณทุกวันค่ะ
