เนื้องอกมดลูก กับการมีลูก: มีบุตรยากจริงไหม? ตั้งครรภ์ได้ไหม?
- พญ. ฐิติพรรณ ชยวงศ์รุ่งเรือง (หมอชะเอม)
- 3 มี.ค.
- ยาว 1 นาที
บทความนี้ได้รับการตรวจสอบโดย พญ. ฐิติพรรณ ชยวงศ์รุ่งเรือง คุณหมอสูตินรีเวชประจำ happybirth clinic
"มีเนื้องอกมดลูก มีลูกได้ไหมคะ?"
"ตรวจเจอก้อนแล้ว ต้องผ่าก่อนท้องไหม?"
"ถ้าตั้งครรภ์แล้วมีเนื้องอก จะอันตรายไหมคะ?"
นี่คือคำถามที่ happybirth clinic ได้ยินบ่อยมากจากสาวๆ ที่กำลังวางแผนมีลูกค่ะ หลายคนพอตรวจเจอเนื้องอกมดลูกก็กังวลทันทีว่าจะมีผลต่อการตั้งครรภ์หรือเปล่า
บทความนี้จะตอบทุกข้อสงสัยเรื่อง เนื้องอกมดลูก กับการมีบุตร ทั้งเรื่องมีลูกยาก ความเสี่ยงขณะตั้งครรภ์ และคำแนะนำสำหรับคนที่วางแผนจะมีลูกค่ะ
เนื้องอกมดลูก ทำให้มีลูกยากจริงไหม?
คำตอบคือ จริงค่ะ แต่ขึ้นอยู่กับตำแหน่ง
เนื้องอกมดลูกเป็นสาเหตุของภาวะมีบุตรยากในผู้หญิงประมาณ 5-10% ซึ่งจะมีผลมากหรือน้อยขึ้นอยู่กับตำแหน่งของก้อนค่ะ
ถ้าเนื้องอกอยู่บริเวณใกล้กับเยื่อบุโพรงมดลูก หรือยื่นเข้าไปในโพรงมดลูก ก็จะมีผลต่อการฝังตัวของตัวอ่อนค่ะ
ลองนึกภาพการปลูกต้นไม้นะคะ ตัวอ่อนเปรียบเหมือนเมล็ดพันธุ์ที่ต้องหยั่งรากลงในดิน (เยื่อบุโพรงมดลูก) เพื่อรับสารอาหาร แต่ถ้ามีก้อนหินขวางอยู่ (เนื้องอก) รากก็เกาะไม่ติด ตัวอ่อนจึงฝังตัวไม่ได้หรือหลุดออกมาค่ะ
ไม่ได้หมายความว่าคนที่มีเนื้องอกมดลูกจะมีลูกไม่ได้ทุกคนนะคะ หลายคนมีเนื้องอกแต่ก็ตั้งครรภ์และคลอดปกติได้ค่ะ ขึ้นอยู่กับตำแหน่งและขนาดของก้อน
ตำแหน่งไหนที่มีผลต่อการมีลูก?
ไม่ใช่เนื้องอกมดลูกทุกตำแหน่งที่จะมีผลต่อการมีลูกค่ะ ตำแหน่งที่ส่งผลมากที่สุดคือ เนื้องอกใต้เยื่อบุโพรงมดลูก (Submucosal) ค่ะ
เนื้องอกใต้เยื่อบุโพรงมดลูก (Submucosal)
แม้จะพบได้น้อยที่สุด แค่ 5-10% ของเนื้องอกมดลูกทั้งหมด แต่ส่งผลกระทบมากที่สุดค่ะ เพราะตำแหน่งอยู่ในโพรงมดลูก ซึ่งเป็นบริเวณที่ตัวอ่อนต้องมาฝังตัว แม้ก้อนเล็กแค่ 1-2 ซม. ก็อาจทำให้มีลูกยากหรือแท้งบุตรซ้ำได้ค่ะ
เนื้องอกในกล้ามเนื้อมดลูก (Intramural)
ถ้าก้อนขนาดเล็กมักไม่มีผลต่อการตั้งครรภ์ค่ะ แต่ถ้าก้อนใหญ่เกิน 4-5 ซม. หรือโตจนดันเข้าไปในโพรงมดลูก ก็อาจมีผลต่อการฝังตัวของตัวอ่อนและการเจริญเติบโตของทารกได้ค่ะ
เนื้องอกใต้เยื่อบุผิวนอกมดลูก (Subserosal)
ก้อนอยู่ด้านนอกมดลูก ไม่ได้ยื่นเข้าไปในโพรง จึงมักไม่มีผลต่อการตั้งครรภ์ค่ะ ยกเว้นก้อนใหญ่มากจนไปกดเบียดท่อนำไข่หรือรังไข่
ตั้งครรภ์แล้วมีเนื้องอก อันตรายไหม?
หลายคนสงสัยว่าถ้าตั้งครรภ์แล้วมีเนื้องอกมดลูกอยู่ด้วย จะส่งผลต่อทารกในครรภ์หรือทำให้แท้งง่ายขึ้นไหม?
คำตอบคือ มีความเสี่ยงเพิ่มขึ้นค่ะ แต่ไม่ได้หมายความว่าจะเกิดกับทุกคน
ความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้นขณะตั้งครรภ์
เพิ่มโอกาสแท้งในไตรมาสแรก โดยเฉพาะถ้าก้อนอยู่ในตำแหน่งที่กระทบโพรงมดลูกค่ะ
คลอดก่อนกำหนด เนื้องอกอาจทำให้มดลูกบีบตัวก่อนเวลาได้ค่ะ
ท่าของทารกผิดปกติ ก้อนเนื้องอกอาจทำให้ทารกอยู่ผิดท่า เช่น นอนขวาง แทนที่จะเอาหัวลงล่างตามปกติ ซึ่งส่งผลต่อการคลอด บางรายอาจคลอดเองทางช่องคลอดไม่ได้ ต้องผ่าคลอดแทนค่ะ
ตกเลือดหลังคลอด เนื้องอกอาจไปขัดขวางการหดรัดตัวของมดลูก ซึ่งใช้ในการห้ามเลือดหลังคลอดค่ะ
แต่ไม่ต้องกังวลมากเกินไปนะคะ ไม่ได้หมายความว่าคนที่มีเนื้องอกมดลูกแล้วตั้งครรภ์จะคลอดเองไม่ได้ทุกคน หลายคนก็คลอดปกติได้ค่ะ หมอจะติดตามดูแลอย่างใกล้ชิดตลอดการตั้งครรภ์
Red Degeneration คืออะไร? ภาวะที่คนท้องควรรู้
Red Degeneration คือภาวะที่ก้อนเนื้องอกโตเร็วเกินไปจนเลือดไปเลี้ยงไม่ทัน ทำให้เนื้อเยื่อภายในก้อนตายและอักเสบค่ะ
ภาวะนี้มักเกิดในช่วงตั้งครรภ์ เพราะฮอร์โมนสูงทำให้เนื้องอกโตเร็วกว่าปกติค่ะ
อาการที่พบ:
ปวดท้องรุนแรง โดยเฉพาะบริเวณที่ก้อนอยู่
อาจมีไข้ร่วมด้วย
รับมืออย่างไร?
ไม่ต้องตกใจค่ะ ภาวะนี้รักษาได้โดยการพักผ่อนและใช้ยาแก้ปวดตามแพทย์สั่ง อาการมักจะดีขึ้นเองภายในไม่กี่วันค่ะ
ถ้าตั้งครรภ์แล้วมีเนื้องอกมดลูก แล้วปวดท้องรุนแรงขึ้นมาทันที ให้รีบมาพบหมอนะคะ อาจเป็น Red Degeneration หรือภาวะอื่นที่ต้องดูแลค่ะ
ผ่าตัดเนื้องอกก่อนตั้งครรภ์ดีไหม?
หลายคนที่วางแผนจะมีลูกสงสัยว่า ตรวจเจอเนื้องอกแล้วต้องผ่าออกก่อนท้องไหม?
คำตอบคือ ไม่ใช่ทุกคนที่ต้องผ่าก่อนค่ะ ขึ้นอยู่กับตำแหน่งและขนาดของก้อน
กรณีที่หมอมักแนะนำให้รักษาก่อนตั้งครรภ์:
เนื้องอกในโพรงมดลูก (Submucosal) ต่อให้ก้อนเล็กแค่ไหน ก็อาจขวางการฝังตัวของตัวอ่อนหรือทำให้แท้งง่าย แนะนำให้รักษาก่อนค่ะ
ก้อนใหญ่เกิน 4-5 ซม. อาจไปแย่งเลือดมาเลี้ยงตัวอ่อน หรือเสี่ยงต่อการที่ก้อนจะโตขึ้นมากตามฮอร์โมนตอนท้อง จนทำให้คลอดก่อนกำหนดได้ค่ะ
กรณีที่อาจไม่ต้องผ่าก่อน:
ถ้าก้อนอยู่ในกล้ามเนื้อมดลูก (Intramural) หรือด้านนอกมดลูก (Subserosal) ขนาดไม่ใหญ่มาก และไม่ได้กระทบโพรงมดลูก หมออาจแนะนำให้ตั้งครรภ์ได้เลยโดยไม่ต้องผ่าก่อนค่ะ
ก่อนตั้งครรภ์ ควรมาตรวจอัลตราซาวด์เพื่อเช็ก "บ้านของลูก" ให้เรียบร้อยก่อนค่ะ การตรวจเจอและวางแผนรักษาตั้งแต่ก่อนท้องจะปลอดภัยที่สุด
วางแผนมีลูก? มาเช็กมดลูกให้พร้อมก่อน
ถ้าคุณกำลังวางแผนจะมีลูก แนะนำให้มาตรวจอัลตราซาวด์เช็กมดลูกและรังไข่ก่อนค่ะ
การตรวจจะช่วยให้รู้ว่า:
มีเนื้องอกมดลูกหรือไม่?
ถ้ามี อยู่ตำแหน่งไหน? ขนาดเท่าไหร่?
จะมีผลต่อการตั้งครรภ์หรือไม่?
ต้องรักษาก่อนท้องไหม หรือตั้งครรภ์ได้เลย?
ตรวจเจอและวางแผนตั้งแต่ก่อนท้อง ปลอดภัยกว่ามาเจอตอนตั้งครรภ์แล้วค่ะ
แพ็กเกจตรวจเนื้องอกมดลูกจาก happybirth คลินิกสูตินรีเวช
เหมาะสำหรับ: ผู้ที่มีประจำเดือนมามาก มีบุตรยาก ท้องผูก ปัสสาวะบ่อย คลำได้ก้อนที่ท้องน้อย มีหน้าท้อง หรือมีความกังวล เช่น มีประวัติสมาชิกในครอบครัวเป็นเนื้องอกมดลูก
[Insert รูปแพ็กเกจ]
แพ็กเกจไหนเหมาะกับคุณ?
เลือก Basic (2,400 บาท) ถ้า:
ต้องการตรวจอัลตราซาวด์มดลูกและรังไข่คัดกรองเนื้องอกมดลูกโดยเฉพาะ
มีอาการปวดท้องน้อย ประจำเดือนผิดปกติ อยากรู้ว่ามีก้อนหรือไม่
เพิ่งตรวจมะเร็งปากมดลูกไปไม่นาน
เลือก Premium (5,900 บาท) ถ้า:
ต้องการตรวจอัลตราซาวด์มดลูกและรังไข่ และตรวจภายในเช็กมะเร็งปาดมดลูกแบบครบวงจรในครั้งเดียว
ไม่ได้ตรวจมะเร็งปากมดลูกมานานกว่า 1 ปี
อายุ 30 ปีขึ้นไป และต้องการความอุ่นใจแบบเต็มที่
เตรียม "บ้านของลูก" ให้พร้อมก่อนตั้งครรภ์นะคะ สามารถนัดมาปรึกษาตรวจได้ที่ คลินิกสูตินรีเวชแฮปปี้เบิร์ธ ทุกสาขา
เปิดให้บริการทุกวัน แนะนำให้เช็กคิวทางไลน์ @happybirth หรือโทรศัพท์ 081-442-9355 คุณหมอและเจ้าหน้าที่ทุกคนพร้อมดูแลคุณทุกวันค่ะ
