เนื้องอกมดลูก เกิดจากอะไร? 3 สาเหตุหลักและปัจจัยเสี่ยงที่ต้องรู้
- พญ. ฐิติพรรณ ชยวงศ์รุ่งเรือง (หมอชะเอม)
- 3 มี.ค.
- ยาว 1 นาที
บทความนี้ได้รับการตรวจสอบโดย พญ. ฐิติพรรณ ชยวงศ์รุ่งเรือง คุณหมอสูตินรีเวชประจำ happybirth clinic
"เนื้องอกมดลูก เกิดจากอะไรคะ?"
"ทำไมถึงเป็น ทั้งที่ดูแลตัวเองดี?"
"มีทางป้องกันไหม?"
นี่คือคำถามที่ happybirth clinic ได้ยินบ่อยมากค่ะ หลายคนพอตรวจเจอเนื้องอกมดลูกก็สงสัยว่าทำไมถึงเป็น ตัวเองทำอะไรผิดหรือเปล่า
ต้องยอมรับกันตรงๆ ก่อนว่า ในทางการแพทย์ปัจจุบัน เรายังไม่ทราบสาเหตุเนื้องอกมดลูกที่แน่ชัด 100% ว่าทำไมจู่ๆ เซลล์กล้ามเนื้อมดลูกหนึ่งถึงขยันแบ่งตัวจนกลายเป็นก้อนเนื้อขึ้นมา
แต่เราสรุป 3 ตัวการหลัก ที่ผลักดันให้เกิดเนื้องอกมดลูกมาให้เข้าใจง่ายๆ ในบทความนี้ค่ะ
เนื้องอกมดลูก เกิดจากอะไร?
1. ฮอร์โมนเพศหญิง (ตัวเร่งปฏิกิริยา)
เจ้าเนื้องอกนี้มันกินฮอร์โมนเป็นอาหารค่ะ โดยเฉพาะเอสโตรเจน (Estrogen) และโปรเจสเตอโรน (Progesterone) ซึ่งฮอร์โมนเหล่านี้มาจากรังไข่ของเรานั่นเอง ซึ่งหลักฐานที่สนับสนุนก็คือ
เนื้องอกมักจะโตเร็วในช่วงวัยเจริญพันธุ์ (ช่วงที่มีเมนส์)
และมักจะ "ฝ่อลง" หรือเล็กลงเองเมื่อเข้าสู่วัยทอง เพราะร่างกายหยุดผลิตฮอร์โมนเหล่านี้นั่นเองค่ะ
ในเนื้อเยื่อเนื้องอก พบว่ามีตัวรับ (Receptor) ฮอร์โมนเอสโตรเจนมากกว่าเนื้อเยื่อมดลูกปกติ
นี่คือเหตุผลว่าทำไมเนื้องอกมดลูกจึงพบเฉพาะในผู้หญิงวัยเจริญพันธุ์ที่ยังมีประจำเดือน และมักหายไปเองหลังหมดประจำเดือน
2. พันธุกรรม (รอยจารึกใน DNA)
เรื่องนี้เลี่ยงยากค่ะ ถ้าคุณแม่ พี่สาว หรือน้องสาว เคยมีประวัติเป็นเนื้องอกมดลูก ตัวเราเองจะมีโอกาสตรวจเจอมากกว่าคนทั่วไปถึง 3 เท่า เพราะฉะนั้นใครที่มีประวัติครอบครัว เราแนะนำให้รีบมาอัลตราซาวด์ตรวจคัดกรองตั้งแต่เนิ่น ๆ
3. ปัจจัยภายนอกและไลฟ์สไตล์ (ความเสี่ยงที่เลี่ยงได้บ้าง)
แม้จะไม่ใช่สาเหตุโดยตรง แต่ก็มีส่วนส่งเสริมให้ก้อนเนื้อโตไวขึ้นค่ะ
ความอ้วน: ไขมันส่วนเกินในร่างกายสามารถเปลี่ยนเป็นฮอร์โมนเอสโตรเจนได้ ยิ่งน้ำหนักเกิน เนื้องอกยิ่งยิ้มเลยค่ะ
อาหาร: การกินเนื้อแดง (เนื้อวัว/เนื้อหมู) ในปริมาณมากเกินไป หรือการขาดผักใบเขียวและผลไม้ มีส่วนเพิ่มความเสี่ยงได้
อายุที่เริ่มมีประจำเดือน: คนที่ประจำเดือนมาเร็วตั้งแตเด็ก (ก่อน 10 ขวบ) มักจะมีโอกาสเป็นเนื้องอกมดลูกมากกว่าคนทั่วไปค่ะ เพราะร่างกายสัมผัสกับฮอร์โมนเอสโตรเจนนานกว่า
สิ่งสำคัญที่ต้องเข้าใจก็คือ การกินอาหารเหล่านี้ไม่ได้ทำให้เนื้องอกโตขึ้นทันที แต่การบริโภคในปริมาณมากและต่อเนื่องเป็นเวลานาน อาจส่งผลต่อการเติบโตของก้อนเนื้องอกได้ ไม่จำเป็นต้องงดเว้นทั้งหมด แค่ลดปริมาณและเลือกกินให้สมดุล
ใครบ้างที่เสี่ยงเป็นเนื้องอกมดลูก?
จากสาเหตุและปัจจัยที่กล่าวมา สรุปกลุ่มที่มีความเสี่ยงสูงได้ดังนี้ค่ะ
ผู้หญิงอายุ 30-45 ปี ช่วงวัยที่ฮอร์โมนยังทำงานเต็มที่ พบเนื้องอกมดลูกได้มากที่สุดค่ะ
ผู้ที่ยังไม่เคยมีบุตร มีความเสี่ยงสูงกว่าผู้ที่เคยตั้งครรภ์และคลอดบุตรมาแล้วค่ะ
ผู้ที่มีประวัติครอบครัวเป็นเนื้องอกมดลูก ถ้าคุณแม่ พี่สาว หรือน้องสาวเคยเป็น ตัวคุณเองมีความเสี่ยงมากกว่าคนทั่วไปถึง 3 เท่าค่ะ
ผู้ที่มีน้ำหนักเกินหรือเป็นโรคอ้วน ไขมันส่วนเกินสามารถเปลี่ยนเป็นฮอร์โมนเอสโตรเจนได้ ยิ่งน้ำหนักเกิน เนื้องอกยิ่งมีอาหารค่ะ
ผู้ที่มีประจำเดือนมาเร็วตั้งแต่เด็ก คนที่ประจำเดือนมาก่อนอายุ 10 ขวบ มักมีโอกาสเป็นเนื้องอกมดลูกมากกว่าคนทั่วไป เพราะร่างกายสัมผัสกับฮอร์โมนเอสโตรเจนนานกว่าค่ะ
แม้จะอยู่ในกลุ่มเสี่ยง ไม่ได้หมายความว่าจะต้องเป็นเนื้องอกมดลูกทุกคนนะคะ และแม้ไม่ได้อยู่ในกลุ่มเสี่ยง ก็ยังมีโอกาสเป็นได้ค่ะ
มีวิธีป้องกันเนื้องอกมดลูกไหม?
คำถามที่หลายคนอยากรู้คือ มีวิธีป้องกันไม่ให้เป็นเนื้องอกมดลูกได้ไหม?
คำตอบตรงๆ คือ ป้องกัน 100% ไม่ได้ค่ะ เพราะปัจจัยหลักอย่างฮอร์โมนและพันธุกรรมเป็นสิ่งที่เราควบคุมไม่ได้
แต่สามารถลดความเสี่ยงได้ด้วยการ:
ควบคุมน้ำหนักให้อยู่ในเกณฑ์ ลดไขมันส่วนเกินที่จะเปลี่ยนเป็นฮอร์โมนเอสโตรเจนค่ะ
เลือกกินอาหารให้สมดุล ลดเนื้อแดง แอลกอฮอล์ น้ำตาล และเพิ่มผัก ผลไม้ ปลา ให้มากขึ้นค่ะ
ออกกำลังกายสม่ำเสมอ ช่วยควบคุมน้ำหนักและรักษาสมดุลฮอร์โมนค่ะ
ตรวจอัลตราซาวด์มดลูกเป็นประจำ แม้จะป้องกันไม่ได้ 100% แต่การตรวจอัลตราซาวด์ปีละครั้งจะช่วยให้วางแผนดูแลได้ทันท่วงทีค่ะ
อยู่ในกลุ่มเสี่ยง? มาตรวจคัดกรองให้ชัวร์
ถ้าคุณอยู่ในกลุ่มเสี่ยงที่กล่าวมา หรือมีประวัติครอบครัวเป็นเนื้องอกมดลูก แนะนำให้มาตรวจอัลตราซาวด์มดลูกและรังไข่คัดกรองเนื้องอกมดลูกค่ะ
การตรวจใช้เวลาแค่ 10-15 นาที ไม่เจ็บ ไม่ต้องเตรียมตัวอะไรมาก แต่จะช่วยให้รู้ว่ามีก้อนหรือไม่ อยู่ตำแหน่งไหน ขนาดเท่าไหร่ จะได้วางแผนดูแลตัวเองได้อย่างถูกต้องค่ะ
แพ็กเกจตรวจเนื้องอกมดลูกที่ happybirth clinic
เลือก Basic (2,400 บาท) ถ้า:
ต้องการตรวจอัลตราซาวด์มดลูกและรังไข่คัดกรองเนื้องอกมดลูกโดยเฉพาะ
มีอาการปวดท้องน้อย ประจำเดือนผิดปกติ อยากรู้ว่ามีก้อนหรือไม่
เพิ่งตรวจมะเร็งปากมดลูกไปไม่นาน
เลือก Premium (5,900 บาท) ถ้า:
ต้องการตรวจอัลตราซาวด์มดลูกและรังไข่ พร้อมตรวจภายใจเช็กมะเร็งปากมดลูกแบบครบวงจรในครั้งเดียว
ไม่ได้ตรวจมะเร็งปากมดลูกมานานกว่า 1 ปี
อายุ 30 ปีขึ้นไป และต้องการความอุ่นใจแบบเต็มที่
อย่ารอให้มีอาการก่อนค่อยมาตรวจนะคะ เพราะผู้หญิง 50-75% ที่มีเนื้องอกมดลูกไม่มีอาการใดๆ เลย รู้เร็ว ดูแลได้เร็ว ดีกว่ามารู้ตอนก้อนใหญ่จนทางเลือกเหลือน้อยค่ะ สามารถนัดมาปรึกษาตรวจได้ที่ คลินิกสูตินรีเวชแฮปปี้เบิร์ธ ทุกสาขา
เปิดให้บริการทุกวัน แนะนำให้เช็กคิวทางไลน์ @happybirth หรือโทรศัพท์ 081-442-9355 คุณหมอและเจ้าหน้าที่ทุกคนพร้อมดูแลคุณทุกวันค่ะ
